Công dụng chữa trị của đậu ván hoa trắng

Đậu ván trắng là một loại dây leo, được trồng ở khắp nơi, để lấy quả non ăn, quả già thường lấy hạt dùng làm thuốc. Từ nhiều thế kỷ trước, tác dụng chữa bệnh của Đậu ván trắng đã được ghi lại trong các sách thuốc của Tuệ Tĩnh, Lãn Ông và của Trung Quốc như Đường bản thảo, Bản thảo cương mục, Bản thảo kinh sơ …

Trong Đông y, Đậu ván trắng thường gọi là Biển đậu, hoặc Bạch biển đậu. Sách Hiện đại thực dụng Trung dược học, do Nhân dân vệ sinh xuất bản xã, ấn hành năm 2001 xếp Biển đậu vào nhóm thuốc “Bổ khí”, cùng với các vị thuốc như Nhân sâm, Đẳng sâm, Hoàng kỳ, Bạch truật, Hoài sơn …

Các nghiên cứu hiện đại cho thấy: Bạch biển đậu là loại thức ăn giàu chất dinh dưỡng; trong đó có chừng 22,70% chất protein, 1,8% chất béo, 57% cacbon hydrat, 0,046% canxi, 0,052% photpho, 0,001% sắt. Trong protein của Bạch biển đậu có nhiều loại axit amin như trytophan, acginin, lyzin và tyrozin… Ngoài ra còn men tyrosinaza, axit xyanhydric, nhiều vitamin B1, vitamin A, B2, C, caroten, đường sacaroza, glucoza,  maltoza và raffinoza. Về mặt dược lý, Bạch biển đậu có tác dụng ức chế đối với trực khuẩn lị; giải độc, chống nôn mửa do bị ngộ độc thức ăn; có tác dụng điều trị viêm dạ dày và viêm ruột cấp tính.

Theo Đông y:
– Bạch biển nhân (hạt Đậu ván): Chế bằng cách ngâm Biển đậu vào nước cho vỏ phồng lên, đãi lấy nhân phơi riêng, vỏ phơi khô riêng. Phần lớn các sách thuốc cổ đều viết: Biển đậu nhân có vị ngọt, tính hơi ấm, không độc, vào hai kinh Túc thái âm tỳ và Túc dương minh vị. Có tác dụng kiện tỳ, hòa trung, trừ thấp và giải độc. Dùng làm thuốc bổ tỳ vị, chỉ tả lỵ, giải phiền khát, chữa các chứng đau bụng, xích bạch đới, giải độc Nhân ngôn, Rượu, thịt cá có độc …. Khi dùng trừ thấp thì để sống, bồi bổ và tăng cường chức năng tiêu hóa thì sao chín. Ngày dùng: 8-16g dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Kiêng kỵ: người tỳ vị hư hàn, bụng đầy nên thận trọng khi sử dụng. Để làm thuốc, vào tháng 9-10, hái quả chín già về, đập lấy hạt, phơi khô là được.
– Biển đậu y (còn gọi là Biển đậu bì): là vỏ hạt Đậu ván trắng. Sách An Huy dược tài viết, có tác dụng kiện tỳ hóa thấp; dùng chữa các bệnh lị, tiêu chảy, cước khí phù thũng, giải độc thức ăn và say rượu.
– Lá Đậu ván trắng (Biển đậu diệp): Có nhiều xanthophyl và nhiều carotene (trên 10mg%). Vị cay, ngọt, tính bình, hơi độc. Chủ trị ỉa chảy, kèm nôn mửa, gân co rút, nhọt độc, bị đòn, ngã chấn thương; lá giã nát đắp vào chỗ rắn cắn (Nhật Hoa Tử Bản thảo).
– Hoa Đậu ván trắng (Biển đậu hoa): Sách Tứ Xuyên Trung dược chí viết, có vị ngọt nhạt, tính bình, không độc. Có tác dụng kiện tỳ hòa vị, thanh thử hóa thấp. Dùng chữa bệnh lị, ỉa chảy, xích bạch đới hạ. Liều dùng: 4-9g.
– Rễ cây Đậu ván trắng (Biển đậu căn): Có chứa asparaginase; trong các nốt sần ở rễ có nhiều loại axit amin. Trong Đông y dùng chữa viêm đại tràng, đại tiện xuất huyết, trĩ lở loét, tiểu tiện nhỏ giọt, nước tiểu đục … Liều dùng: 6-9g (Trung dược đại từ điển).
– Dây Đậu ván trắng (Biển đậu đằng): Sách Điền Nam bản thảo viết, dùng chữa chứng họng vướng đờm, ngực đầy tức khó chịu, ý thức mơ hồ hoặc hôn mê (Đông y gọi là chứng “đờm mê tâm khiếu”), phát cuồng nói huyên thiên (điên cuồng loạn ngữ). Liều dùng 9-15g.
 
Một số ứng dụng tương đối đơn giản

– Mùa hạ bị trúng nắng, phát sốt, phiền táo, tiểu tiện không thông: Đậu ván trắng để cả vỏ 50g, sắc kỹ với nước, chắt lấy nước, để nguội, chia thành 2 phần uống trong ngày.
– Mùa hạ bị trúng nắng, ngực đầy tức, buồn nôn, ỉa lỏng: Dùng hoa Đậu ván trắng 8g, lá Hoắc hương tươi 12g, sắc uống thay nước trong ngày.
– Phòng thấp nhiệt trong mùa nóng ẩm. Cuối mùa hạ thời iết khí hậu nóng và ẩm, mưa nhiều, cơ thể con người dễ bị “thử thấp” (nóng ẩm) làm tổn thương, gây nên các chứng bệnh đau bụng, ỉa chảy … Để dự phòng và chữa trị có thể dùng một trong các bài thuốc sau:
– Đậu ván trắng 12g, Hoắc hương 8g, sắc nước uống. Hoặc cũng có thể chỉ dùng một vị Bạch biển đậu 30 qủa, giã nát, thêm nước vào hòa đều, chắt lấy nước uống. Chuyên trị bị trúng nắng, miệng nôn trôn tháo (nôn mửa, ỉa chảy).
– Đậu ván trắng 9g, Hoắc hương 9g, Hậu phác 8g, Cam thảo (nướng) 4g, sắc nước uống thay trà trong ngày. Có tác dụng phòng trúng nắng trong các tháng hè.
– Đậu ván trắng 20g, hoắc Hương 8g, Thương truật 8g, sắc nước uống. Chuyên trị viêm đường ruột cấp tính trong mùa hè thu.
g Bồi bổ tỳ vị
– Đậu ván trắng 250g (tẩm nước gừng, bỏ vỏ, sao qua), Bạch truật 250g (sao vàng), củ Mài 100g (sao vàng); tất cả nghiền thành bột mịn, trộn đều, uống ngày 2 lần, mỗi lần 10g. Có tác dụng tăng cường chức năng tiêu hóa, chữa chứng kém ăn, ỉa lỏng, lợm giọng buồn nôn.
– Đậu ván trắng, Đẳng sâm, Bạch truật, Phục Linh, Cam thảo – mỗi thứ 80g; hạt Sen, ý dĩ, Sa nhân, Cát cánh – mỗi thứ 40g. Tất cả tán thành bột mịn, trộn đều; ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 10g bột thuốc, dùng nước sắc Táo Tầu chiêu thuốc. Có tác dụng tương tự như bài thuốc ở trên.

Viêm ruột cấp tính: Đậu ván trắng nghiền thành bột mịn, ngày uống 3-4 lần, mỗi lần 12g, dùng nước ấm chiêu thuốc.Hoặc dùng Đậu ván trắng 30-60g, sắc với nước, chia thành 3 phần uống trong ngày.

Theo – caythuocquy.info.vn